Energieprijzen en -markten

Een thuisbatterij kan meer doen dan alleen zonnestroom opslaan. In combinatie met dynamische energieprijzen en energiemarkten kan een batterij ook slim inspelen op prijsschommelingen. In dit artikel leggen we uit hoe dat werkt en welke verdienmodellen er zijn.

Day-ahead prijzen en dynamische energietarieven

Op de Europese energiemarkten wordt er dagelijks gehandeld in electriciteit voor de komende tijd. Dit gebeurt onder andere via beurzen zoals EPEX Spot en Nordpool. Hier wordt ook de prijs voor de volgende dag bepaald, dat levert de ‘day-ahead’ prijs op.

De prijzen kunnen sterk variëren: op zonnige middagen met veel wind kunnen ze negatief zijn (je krijgt betaald om stroom af te nemen), terwijl de avondprijzen fors kunnen stijgen.

Dynamische energiecontracten van bijvoorbeeld Zonneplan en Frank Energie rekenen deze tarieven door. Als consument betaal je dan de kale marktprijs plus de opslag van de leverancier, plus de energiebelasting en btw. Een slimme thuisbatterij kan op deze prijsschommelingen inspelen door goedkoop te laden en duur te ontladen op basis van deze prijzen.

Voorbeeld:

• 13:00 Zonnig en veel wind: stroomprijs = €0,05/kWh → laden
• 18:00 Heel Nederland kookt en hangt de auto aan de lader: stroomprijs = €0,50/kWh → batterij ontladen

Handel: ‘Onbalansmarkt’

Naast de day-ahead markt is er ook de onbalansmarkt. In Nederland kopen energieleveranciers capaciteit in voor het verwachte verbruik van hun klanten. Tekorten en overschotten op die inschattingen worden afgerekend op de onbalansprijzen. TenneT stelt deze prijzen vast en aangesloten partijen kunnen dan op basis van die prijzen besluiten stroom te leveren of op te nemen.

Dit mechanisme zorgt ervoor dat het stroomnet in balans blijft. Op deze markt zijn er per minuut vier scenarios mogelijk:

• Er is een tekort, regeltoestand -1: er is vraag naar extra stroom, partijen krijgen betaald om te leveren.
• Er is een overschot: regeltoestand 1: er is een overschot, partijen die stroom afnemen krijgen betaald (of betalen weinig).
• Het net is stabiel: er is geen vraag naar meer of minder energie.
• Er was in een kwartier zowel een overschot als een tekort, dan spreken we van regeltoestand 2. Iedereen die in dat kwartier stroom heeft geleverd of heeft opgenomen moet hiervoor betalen. In zo'n scenario 'win' je dus alleen wanneer je niet meedoet.

Een echte ‘markt’ waarop je kunt handelen is de onbalansmarkt overigens niet; TenneT bepaalt de prijzen en partijen kunnen hier alleen maar indirect op reageren.

Overige energiemarkten

Naast de day-ahead en onbalans zijn er nog allerlei andere markten waarop energie wordt verhandeld:

• Intraday markt: hier wordt op de dag zelf nog capaciteit verhandeld.
• aFRR (automatic Frequency Restoration Reserve): dit is een biedmarkt waar partijen capaciteit bij TenneT aan kunnen bieden. TenneT kiest op basis van prijs aanbieders tot dat er voldoende capaciteit geactiveerd is.
• FCR (Frequency Containment Reserve): dit is ook een biedmarkt waarbij TenneT aanbieders aanwijst om snel (binnen 30 seconden) vermogen te leveren om de netfrequentie stabiel te houden.
• Lokale netcongestie: momenteel zijn er enkele pilots waarbij er ook op lokaal niveau gekeken wordt naar de netcongestie en daar gericht op wordt gereageerd. Hoe deze markten zich gaan ontwikkelen moet nog blijken.

Actuele prijzen op Mijnbatterij

De actuele day-ahead en onbalansprijzen kun je zien op de Live-pagina van deze site. Zodra deze prijzen bekend zijn, tonen we ook de verrekenprijzen: de definitief bepaalde prijzen voor onbalanshandel. De verrekenprijs vind je op de dagresultaten pagina's.

De intraday-, aFRR en dergelijke prijzen laten zich minder makkelijk presenteren of vereisen dure licenties om de prijzen te mogen publiceren. Die data kunnen we dan ook niet presenteren.

Verdienmodellen achter thuisbatterijen

Een thuisbatterij is een flinke investering; je bent al snel €5.000,- kwijt voor de aanschaf van een instapmodel met installatie. Voor een uitgebreider systeem met noodstroomvoorziening lopen de prijzen soms op tot ver boven de €10.000,-. Maar hoe kun je deze investering (deels) terugverdienen?

In grote lijnen kun je op een aantal manieren verdienen aan je thuisbatterij:

• Slim (ont)laden: De simpelste variant, door met een dynamisch contract de accu in de goedkope uren vol te laden en duur te ontladen, kan je bij een groot genoeg prijsverschil geld verdienen. Deze strategie is vooral interessant wanneer je veel stroom verbruikt op dure momenten
• Beperken van terugleverkosten: Door de batterij op te laden wanneer je zonnepanelen meer opwekken dan je thuis gebruikt kun je terugleverkosten van je leverancier voorkomen. De extra bonus wordt vanaf 2027 nog duidelijker, zodra je de afgenomen stroom niet meer kunt salderen is het later gebruiken van je opgewekte kWhs extra lucratief.
• Handel: Wanneer jouw leverancier actief is op een of meerdere energiemarkten dan kunnen zij de batterij laden en ontladen op basis van de tarieven die daar gelden. Op die manier kun je, bij een succesvolle handelsstrategie en voldoende fluctuaties, geld verdienen.
• Vaste vergoeding van energieleverancier: Enkele energieleveranciers geven een vaste vergoeding wanneer je hen de controle over je batterij geeft. Het gaat hier momenteel vaak om pilots in gebieden met problemen met netcongestie. Deze vergoedingen zijn op het moment van schrijven meestal lager dan de variabele handelsopbrengsten.

Wat is de terugverdientijd van mijn batterij?

Een terugverdientijd is op dit moment niet goed te geven. De prijzen op de energiemarkten zijn onvoorspelbaar en de salderingsregel wordt afgeschaft, waarmee de besparing die je kunt behalen ook sterk afhangt van jouw verbruik. Er zijn aanbieders die adverteren met terugverdientijden van minder dan 5 jaar - wij verwachten dat dat veelal te optimistisch is.

Conclusie en praktische tips

Thuisbatterijen maken het mogelijk om slimmer om te gaan met je energie en in te spelen op prijsschommelingen. Ze zijn technisch interessant maar zijn nog niet in alle situaties financieel aantrekkelijk.

• Vergelijk dynamische energiecontracten en de batterijen die ondersteund worden per aanbieder voordat je investeert. Bekijk hier onze vergelijking van de verschillende aanbieders.
• Overweeg handel als extra verdienmodel. Zoals altijd, resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.
• Vergelijk de garantie: Elke batterij heeft een beperkte levensduur, de garantie die je krijgt op de levensduur verschilt vaak per aanbieder. Het verschil tussen een garantie op 60% en 75% bruikbare capaciteit na 10 jaar is behoorlijk groot.

Lees meer over de verschillende aanbieders waar je uit kunt kiezen.